Hounds of Love: album Kate Bush, który zamienił studio w maszynę do snów

Hounds of Love Kate Bush: pop, który nie chciał zachowywać się jak pop

W 1985 roku Kate Bush miała już za sobą status cudownego dziecka, dziwaczki od tańca na palcach i autorki utworów, przy których zwykły refren wyglądał jak niedorobiony formularz podatkowy. Album Hounds of Love był jednak czymś więcej niż kolejną płytą ekscentrycznej artystki. To był moment, w którym Bush przejęła niemal pełną kontrolę nad procesem twórczym i udowodniła, że pop może być jednocześnie chwytliwy, techniczny, teatralny i kompletnie nieposłuszny.

Płyta ukazała się 16 września 1985 roku nakładem EMI. W Wielkiej Brytanii dotarła do pierwszego miejsca listy albumów, a jej największy singiel, Running Up That Hill, stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych utworów dekady. Nie brzmi to jak recepta na dziwactwo. Bardziej jak zwykła historia sukcesu. Tyle że u Kate Bush zwykłość kończyła się mniej więcej po pierwszych dziesięciu sekundach.

Po rozczarowaniu trzeba było przestać słuchać cudzych rad

Poprzedni album Bush, The Dreaming z 1982 roku, był artystycznie odważny, ale komercyjnie trudny. Był pełen szorstkich wokali, nietypowych rytmów, sampli i produkcyjnych decyzji, które nie miały zamiaru grzecznie czekać na radiową akceptację. Dla części słuchaczy płyta była fascynująca. Dla przemysłu muzycznego stanowiła mniej więcej to, czym kaseta magnetofonowa z wciągniętą taśmą była dla cierpliwości rodziców.

Bush wyciągnęła z tego wniosek: nie trzeba porzucać eksperymentów, ale można nadać im bardziej komunikatywną formę. Hounds of Love miało być albumem mocniejszym melodycznie, a jednocześnie nadal osobnym. Artystka nie wróciła do bezpiecznych schematów. Zrobiła coś trudniejszego: wykorzystała popową przystępność jako wejście do własnego, dość osobliwego świata.

Fairlight CMI, czyli komputer jako dodatkowy muzyk

Jednym z najważniejszych narzędzi podczas pracy nad albumem był Fairlight CMI, cyfrowy sampler i syntezator, który w połowie lat 80. kosztował tyle, że przeciętny człowiek mógł co najwyżej popatrzeć na jego zdjęcie w kolorowym magazynie. Fairlight pozwalał nagrywać dźwięki, przetwarzać je i układać w rytmiczne oraz melodyczne struktury. Bush używała go nie po to, by brzmieć „nowocześnie”, tylko żeby traktować dźwięk jak materiał do rzeźbienia.

Na Hounds of Love słychać więc nie tylko klasyczne instrumenty. Są elektroniczne pulsy, cięte próbki, nietypowe efekty perkusyjne i głosy potraktowane niemal jak element aranżacji. Technologia nie przykrywa jednak piosenek. To ważne, bo lata 80. miały wyjątkowy talent do zamieniania każdego syntezatora w lśniący plastik. Bush robiła coś odwrotnego. Cyfrowe narzędzia wykorzystywała do budowania emocji, nie do dekorowania pustki.

Running Up That Hill: piosenka o zamianie miejsc

Pierwsza część albumu otwiera się utworem Running Up That Hill, pierwotnie rozwijanym pod tytułem A Deal with God. Bush opowiadała o pragnieniu, by kobieta i mężczyzna mogli zamienić się rolami i naprawdę zrozumieć swoje doświadczenia. Tytuł z odniesieniem do Boga budził obawy wydawcy, dlatego zdecydowano się na bardziej neutralną nazwę. Nawet artystyczna wolność miała w tamtych czasach granice wyznaczane przez ludzi z teczkami i kalkulatorami.

Muzycznie utwór opiera się na charakterystycznym, pulsującym rytmie Fairlighta, który brzmi jak maszyna pracująca gdzieś pod powierzchnią piosenki. Nad nim Bush prowadzi wokal pełen napięcia, ale bez taniego dramatyzmu. To nie jest krzyk osoby, która chce wygrać kłótnię. To głos kogoś, kto chciałby choć raz przebić się przez własną perspektywę i zobaczyć, co naprawdę dzieje się po drugiej stronie.

Singiel osiągnął drugie miejsce na brytyjskiej liście przebojów. Co ciekawe, jego późniejsza popularność pokazała, że dobre piosenki potrafią wracać po latach, kiedy słuchacze odkrywają je na nowo. W 2022 roku Running Up That Hill ponownie trafił na szczyty list dzięki wykorzystaniu w serialu Stranger Things. Nagle utwór sprzed czterech dekad znalazł nowych odbiorców, którzy prawdopodobnie nie odróżnialiby Fairlighta od magnetowidu, gdyby nie emocje zapisane w tej melodii.

Dwie strony jednej płyty

Hounds of Love ma wyraźny podział na dwie części. Pierwsza to zestaw piosenek, w którym obok Running Up That Hill pojawiają się między innymi Hounds of Love, The Big Sky i Cloudbusting. Są bardziej bezpośrednie, radiowe i oparte na mocnych refrenach, ale pod powierzchnią wciąż dzieje się sporo. Hounds of Love przypomina popowy pościg z chórem, szczekaniem i rytmem, który nie pozwala wygodnie usiąść.

Druga część nosi tytuł The Ninth Wave i tworzy zamkniętą, około trzydziestominutową suitę. Jej bohaterka dryfuje samotnie w morzu, walcząc z zimnem, lękiem, zmęczeniem i halucynacjami. To nie jest materiał, który ktoś rozsądny wrzuca na singiel z dopiskiem „dobrze testuje się w samochodzie”. Bush buduje opowieść z powracających motywów, głosów, szumów i zmian nastroju. Brzmi to jak słuchowisko, sen i film pozbawiony obrazu.

W nagraniach pojawili się między innymi gitarzysta David Gilmour, basista Del Palmer, perkusista Stuart Elliott oraz irlandzki zespół Clannad przy utworze Cloudbusting? Nie. Tu trzeba uważać, bo muzyczna pamięć lubi mieszać fakty jak magnetofon z uszkodzoną głowicą. Cloudbusting opiera się między innymi na partii smyczkowej i charakterystycznym rytmie, a nie na udziale Clannad. Ta grupa kojarzona jest z innym utworem Bush, The Sensual World? Również nie. Właśnie dlatego przy historii muzyki lepiej sprawdzać, niż z przekonaniem powtarzać zasłyszane bzdury z forum.

Ojciec, chmury i emocje bez instrukcji obsługi

Cloudbusting powstało pod wpływem wspomnień Bush o jej ojcu, Robercie Bushu, oraz książki A Book of Dreams autorstwa Petera Reicha. Utwór opisuje relację dziecka z dorosłym, który zajmuje się czymś dla świata niezrozumiałym, ale dla dziecka całkowicie fascynującym. Teledysk, w którym Donnie Darko? Nie, to późniejszy film i zupełnie inna historia. W klipie do Cloudbusting wystąpił Donald Sutherland, wcielając się w ojca Bush, a sama artystka zagrała jego córkę.

Ten szczegół dobrze pokazuje, jak Bush myślała o muzyce. Piosenka nie była dla niej samotnym obiektem do odtworzenia w radiu. Rozwijała się przez tekst, aranżację, obraz i ruch. Jednak punktem wyjścia zawsze pozostawał utwór. Bez melodii, rytmu i głosu cała scenografia byłaby tylko efektownym kostiumem. A kostiumy, jak wiemy, nie uratują piosenki, kiedy nie ma w niej życia.

Wpływ: artystka jako producentka własnego świata

Hounds of Love pokazało, że autorski pop nie musi wybierać między eksperymentem a słuchalnością. Bush nie musiała udawać, że jest klasyczną wokalistką, ani porzucać swojej obsesji na punkcie narracji, teatru i technologii. Zamiast tego zbudowała album, który pozwalał słuchaczowi wejść przez drzwi przebojowego singla, a potem prowadził go w znacznie dziwniejsze miejsca.

Dla wielu twórców ważny był także model pracy. Kate Bush udowodniła, że kobieta może być nie tylko głosem na froncie, ale również kompozytorką, producentką i osobą podejmującą kluczowe decyzje w studiu. W epoce, gdy branża muzyczna chętnie ustawiała artystki w gotowych dekoracjach, ona brała do ręki taśmę, sampler i całą odpowiedzialność za wizję.

Hounds of Love przetrwało, bo nie jest pomnikiem lat 80. Owszem, ma charakterystyczne brzmienia epoki, cyfrowe narzędzia i produkcyjny połysk. Ale pod tym wszystkim kryją się rzeczy mniej podatne na starzenie: pragnienie zrozumienia drugiego człowieka, lęk przed samotnością, wspomnienia z dzieciństwa i potrzeba opowiedzenia historii po swojemu. Czyli dokładnie te sprawy, których nie da się naprawić nową aplikacją ani kursem produktywności.

Włącz Radio XVIBE na xvibe.pl i wróć do muzyki, która miała własny charakter, zanim każdą piosenkę zaczęto projektować pod tabelkę, algorytm i trzy sekundy uwagi.